شروع داستان گیلان و روسیه، دست‌کم به اواخر دوره صفوی برمی‌گردد. داستان بلند و پرفراز و نشیبی هم هست. حتی بعد که حکومت تزاری سقوط کرد و کنار رفت و نوبت به شوروی رسید، بازهم این داستان ادامه پیدا کرد. فصلی از این داستان طولانی، به اوایل دوره سلطنت رضاشاه، یعنی سال‌های ۱۳۰۴ تا ۱۳۰۶ خورشیدی برمی‌گردد. زمانی که بازرگانان گیلانی به شرایط غیرمنصفانه تجارت با روس‌ها معترض شدند و تصمیم به تحریم شوروی گرفتند.

تنهایی همواره یکی از جدایی‌ناپذیرترین واقعیت‌های زندگی بشر بوده است. تجربه هر انسان از تنهایی همچون خلقتش، منحصر به فرد است و برای هر کس معنا و شکلی متفاوت دارد. این تفاوت در ادبیات نیز بازتاب یافته و در روایت‌های گوناگون به تصویر کشیده شده است.

لباس به عنوان یک شان انسانی معرف هویت و فرهنگ یک جامعه است. نقش‌آفرینی و هنرنمایی و تزیین پارچه و لباس با استفاده از هنرهای سنتی سابقه‌ای کهن در ایران دارد و برای مردم ما که از صدها سال پیش تا به امروز، هر روز چشم‌شان به دیدن کاشی‌ها و فرش‌ها عادت کرده و این زیبایی منحصر به فرد به یکی از عناصر عادی تبدیل شده است. اما این اِلمان‌ها و هنر غنی، سزاوار این است که جور دیگری ببینیمش.

کتابش اواخر سال گذشته از سوی نشر سیب سرخ منتشر شد و عنوان «خون‌های منجمد معاصر» روی جلد آن به چشم می‌خورد. بسیاری از اهل فن آن را پسندیدند و نگاه و زبان شاعر را تحسین کردند. گفتند در زمانه‌ای که ابتذال – نه فقط در شعر، که تقریباً در همه‌چیز – چنین خودنمایی می‌کند، این کتاب را می‌شود کاری جدی و قابل دفاع دید. از این‌رو، بنا به انجام وظیفه حرفه‌ای، تصمیم گرفتیم پای حرف‌های شاعر بنشینیم و گفتی‌ها را از زبان خودش بشنویم. پورقلی در این گفت‌وگو به اندکی از نظراتش می‌پردازد و کمی هم از دغدغه‌هایش صحبت می‌کند.

با توجه به عناوین کتاب‌های معرفی شده که در فهرست پرفروش‌های امسال به چشم می‌خورند، می‌بینیم که جز در چند مورد خاص نمی‌توان از پیشرفت و ارتقای سلیقه کلی مخاطبان صحبت کرد. همچنان، عامه مردم به کتاب‌های تبلیغاتی گرایش دارند و اغلب به سمت کتاب‌های نسبتا کوتاه و ترند شده در شبکه‌های اجتماعی می‌روند.

طبیعی است زمانی که ورود انبوه مسافران باعث اخلال در زندگی عادی ما لاهیجانی (ما گیلانی‌ها) می‌شود، برخی از ما به مسافران روی خوش نشان ندهیم و حتی از سرازیر شدن‌شان به شهر و استان‌مان ناراحت و ناراضی باشیم. از این‌رو در روزهای تعطیل که سیل مسافران به گیلان می‌رسد، شبکه‌های اجتماعی پُر می‌شود از عکس‌ها و نوشته‌های اعتراضی. جملاتی مثل «گیلان ظرفیت این همه مسافر را ندارد» و «ای کاش می‌توانستیم بگوییم که خوش آمدید» محترمانه‌ترین جملات اعتراضی‌اند.

از خان احمد گیلانی، که از او به آخرین حاکم سلسله کیایی بیه‌پیش یاد می‌کنند چه می‌دانیم؟ کسی که درباره‌اش می‌گویند مرکز حکومتش لاهیجان بود و مثل اجدادش از این‌جا امور نواحی شرقی گیلان و بخش‌هایی از غرب مازندران امروزی را اداره می‌کرد. زندگی پُرفراز و نشیبی هم داشت و درنهایت به تهدیدی برای پادشاهی صفوی تبدیل شد. صفویان نیز او را از قدرت به زیر کشیدند. در این شماره از مجله لاهیجان، کوشیده‌ایم روایتی از زندگی و زمانه او ارائه کنیم. روایتی که تا حد ممکن منصفانه و متکی به منابع معتبر و پژوهش‌های قابل‌اعتنا باشد.

سحر، می‌توانم از آدم‌هایی حرف بزنم که تو هیچ‌وقت آن‌ها را ندیده‌ای، از خیابان‌ها یا کوچه‌هایی که بارها با هم از آنجا رد شدیم…

آنچه معمولاً از گیلان تصویر می‌شود، با واقعیت‌های استان ما تفاوت دارد. کمتر فیلم یا سریالی را می‌توانیم نام ببریم که در روایت زندگی در گیلان، کارنامه قابل دفاعی داشته باشد. البته بعضی فیلم‌ها و سریال‌ها که در گیلان ساخته شده‌اند، روایت‌های تصویری جالبی هستند و قصه پِرکششی هم دارند، اما حتی این‌ها نیز در رخنه به عمق واقعیت‌های گیلان چندان موفق نبوده‌اند. اوضاع محتواهایی که در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌شود، به مراتب بدتر است.

فهرست کتاب‌هایی که نسیم خلیلی نوشته، بلندبالاست و با «تاریخ صفویه» و «انقلاب مشروطیت ایران» شروع می‌شود و عناوین دیگری مانند «طلای سیاه در مس داستان» و «رواداری فرهنگی در عصر مغولان» را نیز در خود جای می‌دهد. کتاب جدیدش که در لاهیجان منتشر شده، «در مه نشسته بود» نام دارد و مروری بر زندگی و آثار ابراهیم رهبر، نویسنده گیلانی است. گفتنی‌ها را خود او در این مصاحبه می‌گوید و هر توضیحی که درباره کتاب لازم باشد در اختیارمان می‌گذارد.